Dobra suszarka do żywności przydaje się znacznie dłużej niż przez kilka tygodni grzybobrania. Jesienią można wykorzystać ją do grzybów i jabłek, latem do ziół i owoców, a przez cały rok także do warzyw czy domowych przekąsek. Problem w tym, że modele wyglądające niemal identycznie mogą bardzo różnić się regulacją temperatury, obiegiem powietrza i wygodą obsługi.
Przed zakupem nie warto więc zaczynać od pytania „ile ma watów?”. Znacznie ważniejsze jest to, czy urządzenie potrafi utrzymać odpowiednią temperaturę, równomiernie suszyć wszystkie tacki i pracować przez wiele godzin bez konieczności ciągłego pilnowania.
Dobra suszarka nie powinna po prostu mocno grzać
Suszenie żywności polega przede wszystkim na stopniowym usuwaniu z niej wody. Dlatego urządzenie potrzebuje zarówno źródła ciepła, jak i skutecznego przepływu powietrza.
Typowa domowa suszarka wykorzystuje grzałkę, wentylator oraz otwory pozwalające wilgotnemu powietrzu wydostawać się na zewnątrz. National Center for Home Food Preservation wskazuje właśnie grzałkę, wentylator i wentylację jako podstawowe elementy dehydratora.
Sama wysoka moc nie gwarantuje więc lepszego efektu. Jeżeli powietrze krąży nierównomiernie, część produktów może być już przesuszona, podczas gdy inne nadal pozostają wilgotne.
Przy zakupie lepiej patrzeć na konstrukcję całego systemu niż na jedną dużą liczbę umieszczoną na opakowaniu.
Regulacja temperatury to jedna z najważniejszych funkcji
Grzyby, owoce i delikatne zioła nie zawsze powinny być suszone w identycznych warunkach.
Dlatego suszarka z regulowanym termostatem daje znacznie większą kontrolę niż prosty model działający tylko w jednym trybie. Domowe urządzenia często oferują zakres obejmujący mniej więcej kilkadziesiąt stopni Celsjusza; polska Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wskazuje, że typowe domowe suszarki mogą mieć regulację w zakresie około 35–70°C.
Nie oznacza to, że każdą żywność należy suszyć przy tych samych ustawieniach. Konkretna temperatura i czas zależą od produktu, jego grubości, zawartości wody oraz instrukcji urządzenia.
Jeśli chcesz suszyć zioła, najniższe ustawienia są szczególnie przydatne
Delikatne liście nie wymagają tak intensywnego ogrzewania jak grube kawałki soczystych owoców.
Dlatego osoba kupująca suszarkę nie tylko do jesiennych grzybów powinna sprawdzić przede wszystkim dolną granicę regulacji temperatury.
Model mający szeroki zakres ustawień będzie bardziej uniwersalny przez pozostałą część roku.
Wentylator może być ważniejszy niż liczba tacek
Na zdjęciu produktowym sześć czy osiem poziomów wygląda imponująco. Duża pojemność ma jednak sens tylko wtedy, gdy powietrze rzeczywiście dociera do całej zawartości.
W prostych suszarkach z pionowym przepływem powietrza produkty na różnych poziomach mogą schnąć w różnym tempie. W takiej sytuacji producent może zalecać przekładanie tacek podczas pracy.
Konstrukcje z bardziej równomiernym obiegiem mogą ograniczyć ten problem.
Jeżeli planujesz jednorazowo suszyć duże zbiory grzybów lub kilka kilogramów owoców, warto sprawdzić w instrukcji konkretnego modelu, czy tacki wymagają rotowania.
To informacja bardziej praktyczna niż sama liczba poziomów.
Okrągła czy prostokątna suszarka?
Oba rozwiązania mogą działać dobrze, ale różnią się sposobem użytkowania.
Okrągłe suszarki z nakładanymi jedna na drugą sitami są często proste konstrukcyjnie. Łatwo zwiększać lub zmniejszać liczbę używanych poziomów, jeśli producent to dopuszcza.
Prostokątne modele z wysuwanymi tacami przypominają niewielki piekarnik. Dostęp do konkretnego poziomu bywa wygodniejszy, ponieważ nie trzeba zdejmować wszystkich tac znajdujących się wyżej.
Przy częstym użytkowaniu ta drobna różnica może mieć większe znaczenie niż podczas pierwszego uruchomienia.
Do grzybów szczególnie liczy się duża powierzchnia
Koszyk grzybów po pokrojeniu zajmuje zaskakująco dużo miejsca.
Plastrów nie powinno się układać w grubą stertę. Powietrze musi mieć możliwość dotarcia do ich powierzchni, dlatego produkty rozkłada się na sitach w sposób umożliwiający swobodny przepływ.
Sanepid zaleca, aby większe grzyby przed suszeniem pokroić na równe plastry, natomiast mniejsze okazy można pozostawić w całości.
Z tego powodu cztery bardzo małe tacki mogą być mniej praktyczne niż trzy większe.
Podczas porównywania urządzeń dobrze więc sprawdzić nie tylko liczbę sit, ale ich rzeczywistą powierzchnię.
Czy mocniejsza suszarka zawsze jest lepsza?
Nie.
Wyższa moc może pomagać urządzeniu szybciej osiągać zadaną temperaturę lub radzić sobie z dużym wsadem, ale nie mówi, jak precyzyjnie działa termostat ani jak skutecznie rozprowadzane jest powietrze.
Dwie suszarki o podobnej mocy mogą więc pracować zupełnie inaczej.
Jeżeli urządzenie ma słaby obieg powietrza, dodatkowe waty nie rozwiążą problemu nierównomiernego suszenia.
Moc dobrze traktować jako jeden z parametrów, a nie główne kryterium zakupu.
Timer jest wygodniejszy, niż wydaje się przed pierwszym suszeniem
Suszenie niektórych produktów trwa wiele godzin. Właśnie dlatego możliwość ustawienia czasu pracy może być przydatna.
Timer pozwala zaplanować zakończenie cyklu bez konieczności ręcznego wyłączania urządzenia w konkretnym momencie.
Nie oznacza to jednak, że można załadować suszarkę i całkowicie zapomnieć o jej zawartości. Czas podany w instrukcji jest zwykle punktem odniesienia, ponieważ grubość kawałków, dojrzałość owoców czy ilość wilgoci wpływają na rezultat.
Timer jest więc przede wszystkim wygodą, a nie zamiennikiem kontroli gotowości produktu.
Elektroniczny panel czy zwykłe pokrętła?
Elektroniczne sterowanie pozwala często dokładniej wybrać temperaturę i czas. Wyświetlacz ułatwia również sprawdzenie ustawień jednym spojrzeniem.
Pokrętło jest prostsze i dla wielu użytkowników całkowicie wystarczające.
Przy wyborze warto pomyśleć, jak często urządzenie będzie używane.
Jeżeli suszarka ma pracować kilka razy w roku głównie podczas sezonu grzybowego, rozbudowany panel może być mniej istotny. Przy regularnym suszeniu różnych produktów wygodna regulacja temperatury i czasu zaczyna mieć większą wartość.
Głośność ma znaczenie, jeśli suszenie trwa pół dnia
Wentylator pracujący przez kilka lub kilkanaście godzin będzie słyszalny.
Jeżeli suszarka ma stać w osobnej spiżarni, może to nie mieć większego znaczenia. W małym mieszkaniu urządzenie ustawione na kuchennym blacie może już przeszkadzać.
Problem polega na tym, że deklarowana moc czy pojemność niewiele mówią o kulturze pracy.
Jeśli producent podaje poziom hałasu, można uwzględnić go w porównaniu. Przy zakupie stacjonarnym dobrze również posłuchać pracującego urządzenia, jeśli jest taka możliwość.
Tanie tworzywo nie musi być problemem, ale tacki muszą być praktyczne
W wielu domowych suszarkach sita są wykonane z tworzywa.
Przed zakupem dobrze sprawdzić trzy rzeczy: czy łatwo się je myje, czy nie wyginają się pod niewielkim obciążeniem oraz czy można dokupić zamienniki.
To ostatnie jest często pomijane.
Jeżeli po kilku latach jedna tacka pęknie, dostęp do części zamiennej może zdecydować, czy wystarczy wymienić pojedynczy element, czy całe urządzenie stanie się mniej praktyczne.
Do ziół przydają się sita o drobniejszych oczkach
Nie wszystkie produkty zachowują się tak samo podczas suszenia.
Duży plaster jabłka pozostanie na standardowej tacce. Drobne listki albo niewielkie kawałki ziół mogą natomiast przedostawać się przez większe otwory.
Przy urządzeniu używanym do różnych produktów warto sprawdzić, czy producent oferuje drobniejsze wkładki siatkowe lub specjalne maty.
To niewielki dodatek, który może znacząco zwiększyć funkcjonalność sprzętu.
Suszarka do owoców powinna radzić sobie także z lepkimi produktami
Śliwki, gruszki czy bardzo dojrzałe owoce mogą przywierać do powierzchni.
Dlatego znaczenie ma nie tylko materiał tacki, ale również możliwość wygodnego mycia.
Przed zakupem można sprawdzić, czy tace nadają się do mycia w zmywarce. Nie należy tego zakładać automatycznie — zależy to od konstrukcji i zaleceń producenta.
Przy częstym suszeniu różnica między szybkim umyciem kilku tac a mozolnym czyszczeniem każdego poziomu staje się bardzo zauważalna.
Największa suszarka nie zawsze jest najlepszym wyborem
Duża pojemność kusi przed sezonem grzybowym, ale przez pozostałą część roku urządzenie trzeba gdzieś przechowywać.
Jeżeli kuchnia jest mała, warto przed zakupem zmierzyć miejsce w szafce albo na półce.
Trzeba uwzględnić nie tylko szerokość urządzenia, ale też jego wysokość z kompletem tac.
Dla osoby suszącej niewielką ilość ziół i okazjonalny koszyk grzybów kompaktowy model może okazać się znacznie praktyczniejszy niż duża suszarka używana dwa razy w roku.
A może zamiast suszarki wystarczy piekarnik?
Grzyby można suszyć także bez specjalnego urządzenia. Lasy Państwowe wskazują między innymi możliwość wykorzystania słabo nagrzanego piekarnika z uchylonymi drzwiczkami lub suszarki przeznaczonej do grzybów i owoców.
Piekarnik może więc wystarczyć osobie suszącej bardzo rzadko.
Dedykowana suszarka staje się ciekawszym rozwiązaniem, gdy proces jest powtarzany regularnie. Oferuje tacki przystosowane do przepływu powietrza, możliwość długiej pracy i — zależnie od modelu — dokładniejszą regulację temperatury.
Jeśli urządzenie ma zostać kupione wyłącznie do jednego małego grzybobrania w roku, warto najpierw sprawdzić, czy kolejny sprzęt w kuchni rzeczywiście będzie potrzebny.
Cztery błędy przy wyborze suszarki
Kupowanie wyłącznie według mocy
Duża liczba watów wygląda dobrze w specyfikacji, ale nie zastąpi równomiernego przepływu powietrza i dobrej kontroli temperatury.
Patrzenie tylko na liczbę tac
Pięć dużych poziomów może zapewniać więcej użytecznej powierzchni niż osiem małych. Liczy się to, ile produktu rzeczywiście można rozłożyć bez blokowania przepływu powietrza.
Brak regulacji temperatury przy wielu zastosowaniach
Jeżeli urządzenie ma suszyć zarówno zioła, jak i owoce czy grzyby, jeden stały zakres pracy mocno ogranicza kontrolę nad procesem.
Pominięcie czyszczenia
Pierwsze suszenie jest przyjemne. Czyszczenie kilku tacek pokrytych resztkami owoców już mniej. Konstrukcja, którą łatwo rozebrać i umyć, zwykle będzie częściej używana.
Przed suszeniem grzybów nie zaczynaj od ich moczenia
Jesienne grzybobranie wymaga jeszcze jednej praktycznej uwagi.
Sanepid zaleca przeznaczać do suszenia świeże i zdrowe grzyby oraz oczyszczać je nożykiem albo lekko wilgotną ściereczką. Mycie ich w wodzie przed suszeniem nie jest zalecane, ponieważ nasiąkają wilgocią, co wydłuża proces i może sprzyjać problemom z pleśnią.
Oczywiście suszyć należy wyłącznie gatunki, których jadalności jesteśmy pewni. W przypadku wątpliwości można skorzystać z pomocy grzyboznawców w stacjach sanitarno-epidemiologicznych.
Po wysuszeniu produkt nadal można zepsuć niewłaściwym przechowywaniem
Proces nie kończy się w momencie wyłączenia suszarki.
Suszoną żywność należy chronić przed ponownym pochłanianiem wilgoci. National Center for Home Food Preservation zaleca przechowywanie wysuszonych produktów w chłodnych, suchych i ciemnych warunkach, ponieważ temperatura oraz wilgotność wpływają na ich trwałość i jakość.
Jeżeli po zamknięciu w pojemniku pojawia się wilgoć, produkt prawdopodobnie nie został dostatecznie wysuszony albo pochłonął wodę z otoczenia.
Dlatego szczelne pojemniki i odpowiednie miejsce przechowywania są równie istotne jak sama suszarka.
Jaka suszarka będzie dobra do grzybów, owoców i ziół?
Jeżeli urządzenie ma być naprawdę uniwersalne, najlepiej zacząć od pięciu cech:
- regulowanej temperatury obejmującej również niższe ustawienia,
- wentylatora i skutecznego obiegu powietrza,
- powierzchni tac dopasowanej do ilości suszonej żywności,
- timera, jeśli urządzenie będzie często pracowało przez wiele godzin,
- łatwego mycia oraz dostępności dodatkowych tac lub wkładek.
Dopiero później warto porównywać moc, wygląd panelu czy dodatkowe programy.
Jak wybrać model przed jesienią?
Najpierw odpowiedz sobie, co będzie trafiało do suszarki najczęściej.
Jeśli przede wszystkim grzyby z większych zbiorów, priorytetem powinna być powierzchnia tac i równomierny przepływ powietrza.
Jeżeli urządzenie ma pracować również przy ziołach, sprawdź dolną granicę temperatury i dostępność drobnych sitek.
Przy owocach duże znaczenie będą miały łatwe do czyszczenia tacki i możliwość kontrolowania czasu pracy.
Na końcu zmierz miejsce, w którym sprzęt będzie przechowywany. Suszarka kupiona w sierpniu z myślą o pełnych koszach prawdziwków przez większość roku pozostanie po prostu kolejnym urządzeniem kuchennym.
Najlepszy model nie jest więc tym, który ma najwięcej tac i największą moc. Jest nim suszarka wystarczająco pojemna na typowe zbiory, mająca dobrą regulację temperatury i tak wygodna w obsłudze, żeby po sezonie grzybowym rzeczywiście wykorzystać ją również do jabłek, śliwek czy ziół.